درباره پروژه شکوفایی ایران
پروژه شکوفایی ایران («پروژه شکوفایی») با گردهمآوردن کارشناسان برجسته در حوزههای تخصصی گوناگون و تدوین برنامهای جامع، عملی و داوریشده برای آینده ایران پس از جمهوری اسلامی، نقشهراهی روشن برای بازسازی کشور در دوران گذار و پس از آن ارائه میدهد؛ نقشهای که پاسخگوی نیازهای اجتماعی و اقتصادی کشور است و آن را برای تبدیلشدن به یک قدرت اقتصادی آماده میسازد. مأموریت ما ترسیم مسیری بهسوی ایرانی آزاد و شکوفاست و نشان دادن حقیقت که آرزوهایی که میلیونها ایرانی برای ایران نوین در سر دارند، دستیافتنی است.
شاهزاده رضا پهلوی
دیباچه
در پروژه شکوفایی ایران این کتابچه را بهعنوان طرحی برای ۱۸۰ روز نخست پس از سقوط جمهوری اسلامی (مرحله اضطراری) ارائه میکند تا بهعنوان راهنمایی کاربردی برای گذار ایران به آزادی و ثبات عمل کند. این کتابچه که بهدست متخصصانی از داخل ایران و ایرانیان خارج از کشور تدوین شده است، با تکیه بر دانش دستاول به چالشهای فوری حکمرانی، امنیت، اقتصاد و جامعه در دوران اولیهی پس از سقوط رژیم میپردازد.
در بیش از چهار دهه، جمهوری اسلامی با تحمیل حکمرانی استبدادی، به سرکوب میراث فرهنگی غنی و ظرفیتهای اقتصادی ایران پرداخته و کشور را به انزوای بینالمللی کشانده است. سیاستهای این رژیم موجب رنجهای گستردهای شده است، از جمله نقض حقوق بشر، تخریب محیط زیست، بحرانهای مالی و سایر آسیبها. با این حال، پایداری و تابآوری مردم ایران، که در اعتراضات مستمر و خواست مداوم ایشان برای تغییر آشکار است، نشان میدهد که آغاز فصلی تازه دور نمیباشد.
این کتابچه مسیری ساختارمند برای آینده پیشنهاد میدهد که بر یک «سامانه گذار» برای اداره ایران در طول این دوره متمرکز است و از سه رکن اصلی تشکیل شده است: مهستان گذار (قوه مقننه)، دولت گذار و دیوان گذار (قوه قضاییه). اولویتهای کلیدی این مسیر شامل تامین امنیت مرزها، تداوم خدمات عمومی ضروری، تثبیت اقتصاد از طریق بودجهریزی شفاف و اصلاحات مبتنی بر بازار، بازتعریف سیاست خارجی و اصلاح نظام آموزشی است.
در قلب این چارچوب، سازوکارهای دموکراتیک قرار دارد: نخست، برگزاری همهپرسی برای تعیین نوع سامانه حکومتی (پادشاهی پارلمانی یا جمهوری)؛ سپس، انتخاب مجلس مؤسسان برای تدوین قانون اساسی جدید؛ پس از آن، برگزاری همهپرسی درباره قانون اساسی پیشنهادی؛ و در پایان، برگزاری انتخابات مهستان (مجلس). اجرای این مراحل تضمین میکند که آیندهی ایران بهدست شهروندانش رقم بخورد و همین امر به تقویت همبستگی میان گروههای قومی، دینی و اجتماعی میانجامد.
در این راستا، از همه احزاب و شخصیتهای سیاسی که به چهار اصل زیر پایبند باشند، برای پیوستن به ائتلافی برای تحقق طرح مذکور استقبال میشود: نخست، حفظ تمامیت ارضی ایران؛ دوم، استقرار دموکراسی سکولار مبتنی بر جدایی دین از حکومت؛ سوم، تضمین آزادیهای فردی، برابری در برابر قانون و برخورداری یکسان از حمایت قانونی؛ و چهارم، به رسمیت شناختن حق مردم ایران برای انتخاب آزادانه سامانه حکومتی خود (اعم از پادشاهی پارلمانی و جمهوری).
خطاب به مردم ایران: عزم راسخ شما پایههای استبداد را سست کرده است. این طرح با فراهم کردن ابزارهای لازم برای بازسازی کشورمان، فداکاریهای شما را ارج مینهد؛ کشوری که در آن حقوق فردی مصون است، زنان و مردان در همه جوامع مذهبی و قومی ایران بهطور برابر رشد میکنند و فرصتهای گستردهای در آموزش، صنعت و نوآوری فراهم است. ایران آزاد، با بهرهگیری از منابع طبیعی، سرمایهی انسانی و موقعیت راهبردی خود، به رشد سریع، پایداری زیستمحیطی و رفاه اجتماعی دست خواهد یافت. با اتحاد در هدف، میتوانیم چالشها را به پیشرفت تبدیل کنیم و جایگاه ایران را، همچون مهد تمدنی که همواره بوده است، بهعنوان کانون شکوفایی بازیابیم.
خطاب به رهبران و سیاستگذاران منطقه و جهان: ایران دموکراتیک بهعنوان شریکی قابل اعتماد و متعهد به صلح منطقهای و همکاری جهانی ظهور خواهد کرد. ایران رهاشده از سیاستهای تروریستی جمهوری اسلامی، برنامههای تسلیحات هستهای و جنگهای نیابتی، روابط خود را عادیسازی خواهد کرد، به هنجارهای بینالمللی احترام خواهد گذاشت و در تحقق اهداف مشترکی، همچون مقابله با بنیادگرایی و ایجاد ثبات در خاورمیانه، مشارکت خواهد داشت. با حمایت از این گذار از طریق بهرسمیتشناختن دیپلماتیک، گسترش همکاریهای اقتصادی و ارائه کمکهای فنی، شما در متحدی پایدار سرمایهگذاری میکنید که موجب تقویت امنیت، توسعه تجارت و استحکام منافع مشترک خواهد شد.
این کتابچه، فراخوانی برای اقدام است، ریشه در واقعگرایی و امید دارد، و مسیر را برای ایرانی ترسیم میکند که هم به نفع مردمش است و هم به نفع جهان.
رضا پهلوی
یادداشتی از رئیس نوفدی
دکتر سعید گنجی
رئیس/مدیرعامل نوفدی
اتحادیه ملی برای دموکراسی در ایران (نوفدی) یک سازمان غیرانتفاعی و فراحزبی مستقر در واشنگتن دیسی است. نوفدی میکوشد صدای جامعه ایرانیـآمریکایی را ارتقا دهد؛ جامعهای که بیوقفه تلاش میکند حمایت بینالمللی از آرمانهای دموکراتیک مردم ایران را تقویت کند و در شکلگیری یک چارچوب سیاستگذاری جدی برای گذار مسالمتآمیز و ثبات بلندمدت، نقشآفرین باشد. ما در پی آن هستیم که ایرانیان مقیم خارج، سیاستگذاران، رسانهها و جامعه مدنی را حول هدفی مشترک گرد هم آوریم: حمایت از مردم ایران، منزوی کردن ماشین سرکوب جمهوری اسلامی، و آمادگی برای ایرانی دموکراتیک در آینده؛ ایرانی که بتواند بهعنوان یک ملت مسئول و شکوفا به جامعه جهانی بازگردد.
چشمانداز نوفدی، ایرانی آزاد، دموکراتیک و دارای حاکمیت ملی است؛ کشوری که مردم آن بتوانند از طریق مشارکت سیاسی مسالمتآمیز، انتخابات آزاد و حاکمیت قانون، آینده خود را تعیین کنند. ما بر این باوریم که آینده ایران باید بر پایهی شهروندی برابر، پاسخگویی و کرامت ملی بنا شود و همراه با تضمین آزادی بیان، آزادی دین و حق هر ایرانی برای زیستن بدون هراس از سرکوب باشد. در بنیان خود، نوفدی ایرانی را پس از جمهوری اسلامی تصویر میکند که سامانه حکومتی آن سکولار، برخاسته از اراده مردم و حافظ تمامیت ارضی، میراث فرهنگی و وحدت ملی ایران باشد. در نوفدی، ما همواره بر این باور بودهایم که حمایت از مردم ایران، صرفاً مخالفت با جمهوری اسلامی نیست، بلکه یاریرساندن به آنان در ساختن بنیانی برای آیندهای است که پس از جمهوری اسلامی فرامیرسد.
این کتابچه، «مرحله اضطراری» از «پروژه شکوفایی ایران»، بخشی از تعهد نوفدی برای کمک به آمادگی مسئولانه و جدی برای آینده است. هدف این کتابچه تعیین آیندهی ایران نیست؛ آن آینده از آنِ مردم ایران است. بلکه، این سند ابزاری عملی برای برنامهریزی است که طراحی شده تا به سیاستگذاران، متخصصان، رهبران جامعه مدنی و ایرانیان مقیم خارج کمک کند چالشهای فوری دوران گذار را بررسی کرده و پاسخهای واقعبینانه و اصولی را شناسایی کنند. این سند بازتاب این باور بدیهی است که آمادگی اهمیت دارد. گذار موفق نه تنها به شجاعت در خیابانها، بلکه به شایستگی، هماهنگی و دوراندیشی نیز نیازمند است. من عمیقاً سپاسگزار تمام کسانی هستم که زمان، تخصص و میهنپرستی خود را به این تلاش اختصاص دادهاند.
مردم ایران پیشاپیش شجاعت خارقالعادهای نشان دادهاند. مسئولیت ما، بهویژه آن دسته که بیرون از ایران از آزادی برنامهریزی و آمادهسازی برخورداریم، این است که آن شجاعت را با آمادگی همراه کنیم. ما باید آماده باشیم تا از یک گذار مسالمتآمیز حمایت کنیم، از هرجومرج جلوگیری به عمل آوریم و اطمینان حاصل کنیم که نخستین گامهای ایران پس از جمهوری اسلامی، کشور را به مسیر درست راهنمایی میکند.
ما این دفترچه را به نشانه اعتماد به آینده ایران عرضه میکنیم. راه پیش رو آسان نخواهد بود؛ اما ایران از هیچ آغاز نمیکند. ایران ملتی بزرگ با میراث تمدنی غنی، جمعیتی بااستعداد و ظرفیتی قوی برای بازسازی است. با آمادگی مناسب، رهبری مبتنی بر اصول و حمایت مردمی متحد، ایران از این فصل تاریک نیرومندتر، آزادتر و شکوفاتر از پیش سر بر خواهد آورد.
دکتر سعید گنجی
رئیس/مدیرعامل نوفدی
پیشگفتار
هدف: نقشهراهی کاربردی برای بازسازی ایران
در دی ۲۵۸۴، جهان با وحشت نظارهگر آن بود که جمهوری اسلامی ظرف تنها چند روز، بنابر گزارشهای معتبر، دهها هزار معترض مسالمتجو را در سراسر ایران به خاک و خون کشاند. این جنایت، نقطه عطفی تعیینکننده بود: رژیم، آخرین بقایای مشروعیت داخلی ادعایی خود را بهطور کامل از دست داد و جایگاهش به عنوان حکومتی مطرود در جامعه بینالمللی بیش از پیش تثبیت شد. جمهوری اسلامی امروز بهمثابه یک نظام سیاسی شکستخورده و منفور شناخته میشود که صرفاً با تکیه بر خشونت عریان و برخلاف اراده مردم به قدرت چنگ زده است. پس از نزدیک به پنج دهه ناکارآمدی فاحش، سرکوب داخلی، ماجراجوییهای منطقهای و فساد ساختاری، فروپاشی جمهوری اسلامی بیش از هر زمان دیگری محتمل به نظر میرسد و از دید بسیاری، اجتنابناپذیر است.
برای بازپسگیری و بازسازی ایران، شاهزاده رضا پهلوی راهبردی پنجمحوری ترسیم نمودهاند: ۱) اعمال حداکثر فشار بر جمهوری اسلامی؛ ۲) ارائه حمایت حداکثری از مردم ایران؛ ۳) تشویق ریزش حداکثری نیروها از درون رژیم؛ ۴) بسیج حداکثری ایرانیان در داخل و خارج از کشور؛ و ۵) برنامهریزی برای بازسازی ایران پس از سقوط رژیم. محور پنجم، مربوط «بازسازی ایران»، مبنای شکلگیری پروژه شکوفایی ایران (از این پس، «پروژه شکوفایی») بوده است؛ پروژهای که نقشهراهی جامع و کاربردی برای مواجهه با چالشهای ساختاری گذار از یک نظام دینسالار به نظمی نوین در ایران ارائه میدهد. پروژه شکوفایی، سه مرحله را پوشش میدهد که هرکدام زمانبندی اجرایی خود را دارند. مرحله نخست، که شش ماه ابتدایی پس از سقوط رژیم را دربر میگیرد، «مرحله اضطراری» نام دارد و موضوع اصلی این کتابچه است.
هدف اصلی این کتابچه، کاهش نوسانات و بیثباتیهای مرحله اضطراری از طریق اقداماتی هماهنگ برای بازسازی اقتصادی، حقوقی و سیاسی است. پروژه شکوفایی با درگیر کردن ذینفعان کلیدی داخلی و بینالمللی، در پی ایجاد چارچوبی تابآور برای حکمرانی دموکراتیک، و بازسازی قرارداد اجتماعی حاکم است؛ بهگونهای که هم ثبات تامین شود و هم تداوم نهادی در بلندمدت تضمین گردد. حتی اگر سقوط رژیم با تاخیر، بهصورت ناقص یا نامتوازن رخ دهد، منطق مرحله اضطراری تبیینشده در این کتابچه همچنان قابل اعمال خواهد بود.
تیم پروژه شکوفایی، پیشنویس این کتابچه را در تابستان ۲۵۸۴ (۱۴۰۴) برای دریافت نظر عمومی منتشر کرد تا از طریق فرایندی دموکراتیک، دیدگاهها، نظرات و دغدغههای ایرانیان گردآوری شود. نویسندگان کتابچه پس از بررسی بازخوردهای دریافتی، متن را مورد بازنگری قرار دادهاند. هرچند تمرکز اصلی این کتابچه بر مرحله اضطراری است، اما دربرگیرنده عناصری که بر ثبات میانمدت و بلندمدت ایرانی آزاد و دموکراتیک اثرگذار خواهند بود نیز میباشد.
پیشزمینه: جمهوری اسلامی ضعیف، آسیبپذیر و مشروعیت خود را از دست داده است
واکنش خشونتبار رژیم به خیزش دی ماه ۲۵۸۴، موسوم به «انقلاب شیر و خورشید»، سبب تثبیت اجماع داخلی و بینالمللی پیرامون ناپایداری و عدم مشروعیت جمهوری اسلامی شده است. رژیمی که با رکود مزمن اقتصادی و سرکوب فراگیر اجتماعی و سیاسی تعریف میشود و ثبات آن بیش از پیش بر اثر شکستهای راهبردی، ناکامیهای نظامی، و تمرکز قدرت در دستان علی خامنهای — رهبر سالخورده و بهطور فزاینده بدگمان نظام — تضعیف شده است. تلاشها برای اصلاح رژیم از دهه ۲۵۵۰ (۱۳۷۰) بهطور نظاممند از درون مسدود شدهاند، و در نتیجه، افکار عمومی ایران و حتی بخشهایی از درون حاکمیت، عملاً هرگونه امید به اصلاحات معنادار که بتواند منجر به تغییرات ملموس سیاسی، اجتماعی یا اقتصادی شود را، از دست دادهاند.
اهمیت کتابچه مرحله اضطراری
پرسشی اساسی که ایرانیان و همچنین جامعه بینالمللی مطرح میکنند این است که چه سامانه سیاسی و اقتصادیای جایگزین جمهوری اسلامی خواهد شد. بدون برنامهریزی دقیق و مواجهه جدی با سناریوهای محتمل در دوران گذار، خطر هرجومرج و بیثباتی بهطور چشمگیری افزایش مییابد. راهبرد مشروح در این کتابچه، با هدف دستیابی به پیشرفتهای ملموس اجتماعی۰اقتصادی (از جمله گسترش آزادیها و از سرگیری رشد اقتصادی)، تدوین شده است تا پایداری یک ایران دموکراتیک را در میانمدت و بلندمدت تضمین نماید.
ساختار کتابچه مرحله اضطراری
این کتابچه شامل چهارده سپیدنامه است که به چهارده موضوع اساسی مرتبط با دوران گذار میپردازند. دو سپیدنامه نخست بر چارچوبهای حقوقی و سیاسی سازوکار حکمرانی در دوران گذار تمرکز دارند. سایر سپیدنامهها، حوزههایی کلیدی همچون سیاست خارجی، ساختار نظامی و امنیتی، امنیت سایبری و دیگر موضوعات را پوشش میدهند.